CHÂN DUNG CUỘC SỐNG TẬP VI – CÁI TÚI

09.11.2017 > 14.01.2018 - l'Espace, 24 Tràng Tiền, Hà Nội

Sau 5 tập đầu hấp dẫn, ấn tượng và đầy bất ngờ của chuỗi sắp đặt “Chân dung cuộc sống”, họa sỹ, nghệ sỹ điêu khắc Trần Đức Quỷ đã trở lại Trung tâm văn hóa Pháp tại Hà Nội – L’Espace để giới thiệu dự án sắp đặt mới nhất của anh “Chân dung cuộc sống VI – Cái túi”. Triển lãm diễn ra từ ngày 09.11.2017 đến ngày 14.01.2018 tại Sảnh triển lãm Trung tâm Văn hóa Pháp.

Trần Đức Quỷ là một cái tên đặc biệt trong giới Mỹ thuật Việt Nam, được những nghệ sĩ, bạn bè nghệ sỹ đánh giá cao không chỉ bởi những ý tưởng sáng tạo đặc sắc, táo bạo mà còn bởi niềm đam mê mãnh liệt, cái tâm hết lòng vì nghệ thuật của anh. Trần Đức Quỷ luôn để lại dấu ấn mạnh mẽ qua những triển lãm đầy ấn tượng, tạo ra không ít những tò mò, thích thú cùng nhiều suy ngẫm nơi người xem.

Từ đàn vịt hàng trăm con bằng thạch cao dính chặt vào nhau, con nọ rúc đầu vào con kia với duy nhất con đầu đàn có đầu, đến đàn lợn “Hợp thể” sinh đôi không đầu được làm từ da lợn thật; từ « Những con mắt nguyên thủy » với một sinh vật kỳ lạ, được dát vàng màu cánh gián, đẹp lộng lẫy, có hàng trăm con mắt, tựa như hươu sao nhiều đầu với 88 chân, cao 2,6m, dài 8,5m cho đến « Chiếc bóng nghiêng » khổng lồ, dèn dẹt, đen sì, lúc ngả lúc nghiêng, theo chiều ánh sáng, và giờ đây là « Cái túi », triển lãm cá nhân lần thứ 5 của nghệ sỹ cá tính này tại Trung tâm văn hóa Pháp, Trần Đức Quỷ không ngừng dẫn dắt người xem đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác.

Luôn bắt nguồn từ những câu chuyện giản dị mà mang đầy triết lý, nhắn nhủ sâu sắc, Trần Đức Quỷ tự nhủ chỉ làm những tác phẩm mà « Óc mình nhìn thấy và Tim mình nghe thấy ». Với “Chân dung cuộc sống VI – Cái túi”, anh tiếp tục sáng tạo để tự mình đi tìm câu trả lời cho những thắc mắc từ ngày nhỏ, thông qua một sắp đặt độc đáo gồm 20 bức tượng được đổ khuôn công phu đúc lộn ngược, nằm xẹp dưới đất, nhìn thoáng qua, các bức tượng trông tựa như những quả bóng bị chọc thủng, xì hơi, như anh chia sẻ :

« Hồi bé, tôi biết nói chậm, hay tha thẩn chơi một mình, với đồ vật, cỏ cây, phấn màu và đất nặn. Có lẽ có dấu hiệu mà hiện nay người ta gọi là “chứng tự kỷ”. Những người lớn ở quê, đơn sơ và giản dị, không hiểu những đứa trẻ như thế, họ thường xuyên bảo tôi: Có khi phải bổ đầu, lộn ngược ra xem thằng này nó nghĩ gì ?

Rồi tôi lớn lên, biết nói, trở lại giao tiếp với xung quanh bình thường. Nhưng! Câu nói về việc “bổ đầu” ấy cứ đi theo tôi đến khi trưởng thành. Lúc bé, tôi tưởng tượng ra hàng trăm cách người ta (và tôi) bị bổ đầu như thế nào, trong ấy có gì, vừa tò mò vừa đáng sợ!

Khi tìm hiểu về lịch sử văn hóa, nghệ thuật, tôi mới biết rằng việc mổ xẻ để tìm tâm hồn con người sau thực thể hữu cơ như da thịt, máu, xương, tóc, đã có từ lâu để phục vụ mục đích nghiên cứu y học, tâm lý. Nhà Phật gọi thân thể con người là cái “túi da hôi thối”, một số tôn giáo khác thì coi thể xác là “ngôi nhà cho linh hồn trú ngụ”, đợi ngày giải phóng về với vũ trụ.

Nhưng sự thực có phải thế không? Điều đó có phải là sự mặc định? Và tôi đã đi tìm điều đó bằng ngôn ngữ điêu khắc của riêng mình, để trả lời câu hỏi bí mật cũng của riêng chính tôi. Bởi tôi không muốn nghe theo những câu trả lời có sẵn.»

Cũng như rất nhiều những tác phẩm sắp đặt khác của Trần Đức Quỷ, những bức tượng đá trong «Cái túi» lần này thoạt nhìn giản đơn nhưng lại ẩn chứa nhiều tầng ý nghĩa. Hòn đá cứng đầu, tưởng như vô tri mà lại gợi mở cho chúng ta nhiều điều đáng suy ngẫm.

Những bức tượng được đổ khuôn lộn ngược dựa trên ý tưởng từ những bức tượng trong cung đình Huế thời xưa. Dường như ở đây, người nghệ sĩ muốn đi tìm lời giải cho điều trăn trở của mình thuở bé về việc “bổ đầu, lộn ngược ra xem thằng này nó nghĩ gì”. Các tác phẩm như một ẩn dụ cho việc lộn lại lịch sử, lộn lại những dấu tích văn hóa, lộn lại cả những câu chuyện đã cũ để tìm về với sự thật nguyên bản.

Trong thời đại thế giới phẳng như hiện nay, con người có thể dễ dàng tìm kiếm mọi thông tin để có được những kiến giải của riêng mình. Khi ta lộn ngược mọi vấn đề, ta sẽ đều tìm thấy được những sự thật ẩn giấu đằng sau, và khi mọi chuyện đã được lộ rõ, thì cái phần còn lại chỉ là cái vỏ trống không, như một con ve sầu đã lột xác và để lại cái vỏ cũ cho đời.

Sinh năm 1973, gốc Hải Dương, Trần Đức Quỷ từng là quán quân cuộc thi Ánh Mắt Trẻ, với tác phẩm Nhìn. « Chân dung cuộc sống VI – Cái túi » là triển lãm cá nhân thứ năm của anh tại Trung tâm văn hóa Pháp tại Hà Nội – L’Espace.


Thông tin về chương trình :

  • Sảnh triển lãm L’Espace, 24 Tràng Tiền, Hà Nội
  • Triển lãm : 09.11.2017 > 14.01.2018
  • Vào cửa tự do