TỔNG THỐNG TRUMP VÀ CÁI KẾT CỦA CHÍNH SÁCH XOAY TRỤC SANG CHÂU Á

Ngày 26.10 vừa qua, Trung tâm Văn hóa Pháp l’Espace cùng Trường Viễn Đông Bác cổ (École française d’Extrême-Orient – EFEO) đã tổ chức buổi hội thảo “Tổng thống Trump và cái kết của trụ cột Châu Á” tại Hội trường Trung tâm Văn hóa Pháp. Sự kiện có sự tham gia của diễn giả David Camroux – Giáo sư trường Đại học Chính trị Paris, Giáo sư giảng dạy tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia Hà Nội và dưới sự dẫn dắt của Giáo sư Andrew Hardy – Trưởng đại diện Trường Viễn Đông Bác cổ Pháp tại Hà Nội.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ có chuyến công du châu Á, lần đầu tiên kể từ khi nhậm chức, từ ngày 3 đến ngày 14 tháng 11 năm 2017 tham dự hai sự kiện lớn là Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương APEC tại Đà Nẵng và Hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Philippines. Nếu đúng như bà Hillary Clinton đã nói, nếu “một nửa công việc của nhà ngoại giao là sự hiện diện ở đó » thì nhìn bề ngoài có vẻ như Tổng thống Donald Trump sẽ tiếp tục những chính sách châu Á của người tiền nhiệm và đặc biệt là tiếp tục trục xoay hướng đến châu Á được khởi xướng dưới thời tổng thống Barack Obama. Tuy nhiên những biểu hiện bề ngoài dễ gây lầm lẫn. Một trong những việc làm đầu tiên của Trump khi làm tổng thống là ký lệnh rút Mỹ khỏi những đàm phán về Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP vừa mới được kí kết năm 2016. Theo tỉ lệ, Việt Nam, nước được hưởng lợi lớn nhất từ TPP, chịu ảnh hưởng nhất do nhiều người cho rằng đó là quyết định liều lĩnh và phản tác dụng.

Đối với các học giả và các nhà nghiên cứu về lĩnh vực quan hệ quốc tế tại châu Á-Thái Bình Dương, TPP là trụ cột kinh tế trong trục xoay hướng sang châu Á của ông Obama, bổ sung cho trụ cột an ninh (điển hình là 60% lực lượng hải quân Mỹ có mặt tại Thái Bình Dương) và trụ cột thứ ba, sức mạnh mềm của ngoại giao công chúng Mỹ liên quan đến việc thúc đẩy dân chủ và bảo vệ nhân quyền. Vì vậy, việc Tổng thống Trump rút khỏi TPP, cùng với việc kêu gọi liên minh an ninh của Mỹ và việc giảm bớt mối quan tâm về nhân quyền dường như không chỉ là một thách thức đối với chính sách xoay trục sang châu Á, mà còn là thách thức đối với một số mối quan hệ ngoại giao nòng cốt của Mỹ. Nghiên cứu này sẽ kiểm chứng xem có đúng như vậy hay không.

Những phát triển trong thời gian gần đây cần được xem xét vì sự phát triển quan trọng nhất trên trường quốc tế trong khoảng hai mươi năm qua: sự trỗi dậy của Trung Quốc và thách thức đối với quyền bá chủ của Mỹ ở châu Á Thái Bình Dương. Trong vài năm gần đây, một loạt các ấn phẩm gây tranh cãi đã nhắc đến « bẫy Thucydides », rằng sự trỗi dậy của một Quyền lực lớn, tự bản thân nó sẽ thay thế và làm suy giảm Quyền lực đang hiện hữu. Trong quá trình diễn thuyết, chúng ta sẽ xem xét các vấn đề xung quanh cuộc tranh luận này và ý nghĩa của nó đối với các trung cường ở Đông Nam Á, như Việt Nam.

Giáo sư David Camroux tốt nghiệp Đại học Sydney và lấy bằng Tiến sĩ tại Đại học Paris III: Sorbonne Nouvelle và được biết đến là chuyên gia cấp cao của Học viện Chính trị Paris (CERI), là GS danh dự của Viện Nghiên cứu Chính trị Paris (IEP), giảng dạy về xã hội đương đại Đông Nam Á, quan hệ EU – Châu Á và hội nhập khu vực Châu Á. Giáo sư từng thỉnh giảng tại Học viện Kinh tế London, Đại học Trung Âu, Đại học Gadjah Mada, Đại học Waseda, Đại học Yangon và Đại học Korea.

Giáo sư Andrew Hardy là giáo sư về lịch sử Việt Nam tại Trường Viễn đông Bác cổ Pháp (EFEO). Ông nghiên cứu về Trường Luỹ Quảng Ngãi, lịch sử Chămpa, và mối quan hệ dân tộc tại Đông Nam Á.