NÂNG CAO NHẬN THỨC “VÌ CỘNG ĐỒNG AN TOÀN” TẠI TÂY BẮC

Nhằm giúp người dân vùng Tây Bắc tiếp cận đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để chủ động giữ an toàn tính mạng và tài sản khi có thiên tai, thảm họa, Hội chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức chiến dịch nâng cao nhận thức “Vì cộng đồng an toàn”. Với sự hỗ trợ của Hội Chữ thập đỏ Pháp, Hội Chữ thập đỏ Mỹ và Cơ quan phát triển Pháp (AFD), chiến dịch được thực hiện từ 03/2017 đến 06/2017, trong khuôn khổ dự án “Quản lý rủi ro thảm họa dựa vào cộng đồng có lồng ghép giới ở các vùng dân tộc thiểu số ở Tây Bắc Việt Nam” tại Sơn La và Lai Châu.

Bối cảnh tại địa phương mang đến nhiều thách thức cho chiến dịch. Sinh sống trong khu vực miền núi, phần lớn người dân không biết chữ, không sử dụng tiếng phổ thông, và các phương tiện truyền thông rất hạn chế. Giải pháp của chiến dịch “Vì cộng đồng an toàn” xây dựng một bộ công cụ riêng biệt phù hợp với đối tượng mục tiêu và áp dụng phương pháp truyền thông huy động sự tham gia, tương tác của người dân thông qua các cuộc họp trực tiếp tại thôn bản.

Với kênh truyền thông trực tiếp, chiến dịch bắt đầu với các lớp tập huấn cho các truyền thông viên – những sứ giả mang kiến thức về từng bản. Họ là cán bộ, tình nguyện viên của Hội chữ thập đỏ xã, Hội phụ nữ, là trưởng bản, cán bộ đoàn thanh niên, v.v – những cán bộ nhanh nhẹn và có khả năng giao tiếp cả tiếng phổ thông và tiếng địa phương. Do đó, họ vừa tiếp thu được kiến thức mà dự án trang bị, vừa giúp chuyển ngữ và truyền tải thông điệp cho người dân. Trong lớp tập huấn, các truyền thông viên không chỉ được đào tạo kiến thức về cách phòng chống những loại thiên tai thường gặp nhất tại địa bàn của mình, mà còn được trang bị các kỹ năng truyền thông, đồng thời có cơ hội thực hành truyền thông cho các nhóm người dân ngay tại chính cộng đồng của mình.

Bộ công cụ truyền thông “Vì cộng đồng an toàn” dành cho người dân Tây Bắc.

Đi cùng chiến dịch là bộ công cụ xây dựng dành riêng cho đối tượng của dự án. Bộ công cụ sử dụng các biểu tượng và tranh vẽ minh họa, giúp những người dân không biết chữ vẫn có thể hiểu được những điều nên làm và không nên làm trước, trong và sau thiên tai, đồng thời biết lập Kế hoạch khẩn cấp (kế hoạch hành động ứng phó thiên tai, thảm họa) và Thẻ khẩn cấp (thẻ ghi thông tin quan trọng cất trong ví). Hơn nữa, với thiết kế riêng biệt nhằm khuyến khích sự tham gia của người dân thông qua các động nhóm và trò chơi, bộ công cụ giúp những buổi truyền thông hiệu quả hơn và giúp người dân tiếp nhận những kiến thức thú vị, dễ hiểu và ghi nhớ lâu hơn.

Người dân tích cực tham gia thảo luận nhóm với bộ công cụ được thiết kế riêng cho chiến dịch.

Đặc biệt, xem xét bối cảnh tại các vùng núi Tây Bắc Việt Nam, nơi phụ nữ còn chịu nhiều thiệt thòi về khả năng tiếp cận thông tin cũng như sự tham gia và hưởng lợi từ các hoạt động cộng đồng, từ nội dung tới hình ảnh của bộ công cụ đều chú ý tới đảm bảo yếu lồng ghép giới. Tất cả công cụ và tài liệu đã cân nhắc cẩn thận những nhu cầu riêng của phụ nữ và tạo điều kiện huy động sự tham gia tích cực của nữ giới. Bộ tranh được sử dụng trong công cụ xóa bỏ những quan niệm định kiến giới, thể hiện hình ảnh phụ nữ và nam giới làm việc cùng nhau, phụ nữ chủ động, tích cực, nữ giới thực hiện những vai trò truyền thống của nam giới và ngược lại. Ngoài ra, truyền thông viên cũng được tập huấn phương pháp truyền thông nhằm khuyến khích sự tham gia và huy động vai trò của nữ giới trong quá trình thảo luận, đóng góp ý kiến trong các buổi truyền thông.

Người dân lập Kế hoạch khẩn cấp theo hướng dẫn của truyền thông viên.

Nhiều kết quả tích cực đã thu được khi chiến dịch triển khai trên thực tế. Khảo sát và đánh giá cho thấy nhờ có phương pháp phù hợp và sự nhiệt tình của các truyền thông viên, người dân thích thú với buổi truyền thông, hiểu các kiến thức cơ bản được truyền tải, và cam kết thực hiện những gì được học.  Những người phụ nữ dân tộc vốn rụt rè trong các hoạt động của cộng đồng tham gia rất tích cực trong tinh thần vui vẻ, cởi mở.

“Tôi thích nhất ở buổi truyền thông là các bức tranh, rất dễ hiểu. Tôi thích làm bài (tham gia các hoạt động nhóm) với mọi người nữa, rất vui” – Chị Lò Thị Khoa, bản Pú Náư, Thuận Châu, Sơn La.

“Vì cộng đồng an toàn” là một trong những chiến dịch truyền thông đầu tiên về phòng ngừa rủi ro thiên tai, thảm họa được thực hiện tại Tây Bắc Việt Nam. Bộ công cụ truyền thông được xây dựng không chỉ nhằm phục vụ hoạt động của dự án, mà sẽ được phổ biến và bàn giao cho các đối tác liên quan, nhằm khuyến khích áp dụng tại các dự án, chương trình tương tự, với mục đích tiếp tục đóng góp cho sự phát triển bền vững, lâu dài cho một Tây Bắc an toàn hơn.

Theo La Croix-Rouge du Vietnam